Жеке куәлік, жүргізуші куәлігі немесе төлқұжат сияқты маңызды құжаттарды жоғалтып алу – кез келген адам тап болуы мүмкін жағымсыз жағдай. Дүрбелеңге түспей, уақыт пен қаражатты үнемдеу үшін белгіленген алгоритм бойынша әрекет ету маңызды.
Төменде Қазақстан Республикасында құжаттарды қалпына келтірудің негізгі қадамдары мен мерзімдері туралы ақпарат ұсынамыз.
№1. Жеке куәлікті немесе паспортты жоғалтқанда мемлекеттік баж көлемі қанша және қанша уақытта дайын болады?
Құжаттарды қалпына келтіру бағасы мен дайындалу мерзімдері төмендегідей:Жеке куәлік:
- мемлекеттік баж: 0,2 АЕК;
- стандартты мерзім: 15 жұмыс күні.
Жеделдету мүмкіндігі: Егер құжат тез арада қажет болса, қосымша төлем төлеп, Астана, Алматы, Шымкент сияқты республикалық маңызы бар қалалар мен облыс орталықтарында 1-ден 3 жұмыс күніне дейін қысқартылған мерзімде алуға болады.
Төлқұжат:
- мемлекеттік баж: Стандартты 36 беттік паспорт үшін – 8 АЕК, ал жиі шетелге шығатындарға арналған 56 беттік паспорт үшін – 12 АЕК құрайды (балалар паспорты – 4 АЕК);
- стандартты мерзім: 15 жұмыс күні.
Жеделдету мүмкіндігі: Жеке куәлік сияқты, қосымша ақы төлеу арқылы 1, 2 немесе 3 жұмыс күні ішінде жеделдетілген түрде дайындатып алуға болады.
№2. Құжатты жоғалтқан кезде полицияға бару міндетті ме, әлде бірден ХҚКО-ға бару керек пе?
Бұл жағдай сіздің құжатыңызды қалай жоғалтқаныңызға байланысты:
Егер жай ғана байқаусызда жоғалтып алсаңыз: Полицияға барудың мүлдем қажеті жоқ. Уақытты үнемдеп, бірден жақын маңдағы Халыққа қызмет көрсету орталығына немесе eGov.kz порталына хабарласқаныңыз жөн.
Егер құжатыңыз ұрланған болса: Дереу оқиға болған жердегі немесе тұрғылықты жеріңіз бойынша полиция бөліміне барып, арыз жазуыңыз қажет. Полиция қызметкерлері сізге ұрлық фактісі бойынша арнайы талон-хабарлама береді. Бұл талон ХҚКО-да ескі құжатты бұғаттауға, сізді әкімшілік айыппұлдан немесе артық тексерістерден қорғауға және жаңа құжатты тегін немесе негізді түрде қайта рәсімдеуге мүмкіндік береді.
Оқи отырыңыз: Мектеп формасына қойылатын талаптар. Ата-аналар биыл нені ескеруі керек
№3. Құжатты жоғалтып алған кезеңде біреу атыма несие рәсімдеп қоймауы үшін не істеуім керек?
Жеке куәлікті жоғалтудың ең басты қаупі – алаяқтардың сіздің атыңызға заңсыз онлайн несие рәсімдеуі. Бұдан сақтану үшін келесі маңызды қадамдарды дереу жасаңыз:
Құжатты деактивациялау: ХҚКО-ға барып, құжаттың жоғалғаны туралы өтініш беріңіз. Өтініш тіркелген сәттен бастап ескі куәлік автоматты түрде жарамсыз деп танылады және базадан бұғатталады.
"Стоп-кредит" қызметін қосу: eGov.kz порталында немесе eGov Mobile мобильді қосымшасында "Несиелер мен микроқарыздарды алудан ерікті түрде бас тарту" сервисін іске қосыңыз. Бұл қызмет тегін беріледі және 6 ай бойы банктер мен микроқаржы ұйымдарының сіздің атыңызға несие беруіне толық тыйым салады.
№4. Жүргізуші куәлігін жоғалтқанда қайда жүгіну керек және емтиханды қайта тапсыру қажет пе?
Автокөлік жүргізуші куәлігін қалпына келтіру процесі қатты күрделі емес:
Қайда бару керек: Тұрғылықты жеріңіздегі Мамандандырылған ХҚКО-ға баруға болады немесе үйден шықпай-ақ eGov.kz порталы арқылы онлайн тапсырыс беруге болады.
Емтихан тапсыру: Жүргізуші куәлігін жай жоғалтып алған жағдайда жол жүру ережелері бойынша теориялық немесе практикалдық емтихандарды қайта тапсырудың ешқандай қажеті жоқ. Емтихан тек куәліктен сот шешімімен айырылғандар үшін талап етіледі.
- мемлекеттік баж: 1,25 АЕК;
- дайындалу мерзімі: ХҚКО-да өтініш берілген күні 1-2 сағаттың ішінде жаңа жүргізуші куәлігі колыңызға беріледі.
№5. Жинақтаушы пенсиялық қоры немесе әлеуметтік төлемдерді алу үшін құжатты қалпына келтірудің ерекшеліктері бар ма?
Жоқ, ешқандай қиындықтар туындамайды. Қазақстанның мемлекеттік жүйесінде барлық жинақтар, зейнетақы төлемдері мен әлеуметтік жәрдемақылар сіздің аты-жөніңізге емес, өзгермейтін ЖСН нөміріңізге бекітілген.
Құжатты жоғалтқан кезде зейнетақы қорындағы ақшаңыз немесе жәрдемақыларыңыз жоғалмайды, төлем тоқтамайды.
Жаңа жеке куәлік қолыңызға тиген соң, қызмет көрсететін банкіңізге барып немесе банк қосымшасында видео-деректі растау арқылы жаңа құжаттың реквизиттерін жаңартып қойсаңыз жетерлік.
Оқи отырыңыз: 8 өңірдің біріне қоныс аударып, 7 млн теңге алуға болады. Ол үшін не істеу керек
№6. Туу туралы немесе неке қию туралы куәлікті қалпына келтіру қанша уақытты алады?
АХАТ органдары беретін азаматтық хал актілерінің дубликатын алу процедурасы толық диджиталдандырылған:
Өтініш беру жолдары: eGov.kz порталындағы "АХАТ" бөлімі арқылы электронды түрде немесе кез келген ХҚКО-ға барып өтініш беруге болады.
- мемлекеттік баж: 0,5 АЕК;
- дайындалу мерзімі: Егер сіздің туу немесе неке туарлы деректеріңіз "АХАТ" цифрлық жүйесінде бар болса, дубликат 1-ден 3 жұмыс күніне дейінгі мерзімде дайын болады. Ал егер сіз 2008 жылға дейін туған болсаңыз және деректер цифрландырылмаған болса, мұрағаттан іздестіру қажеттілігіне байланысты процесс 15 күнтізбелік күнге дейін созылуы мүмкін.
№7. Қазақстаннан тыс жерде жүргенде ҚР паспортын немесе куәлігін жоғалтып алса не істеу керек?
Шетелде жүргенде құжатсыз қалу қауіпті жағдай болып көрінгенімен, оның да нақты шешімі бар:
Полицияға хабарласу: Ең алдымен, сіз жүрген елдің жергілікті полиция бөліміне барып, құжатыңыздың жоғалғаны немесе ұрланғаны туралы ресми растау анықтамасын алыңыз.
Елшілікке бару: Полиция анықтамасымен және 2 дана фотосуретпен Қазақстан Республикасының сол елдегі Елшілігіне немесе Консулдығына жүгінесіз.
Уақытша құжат алу: Консулдық сіздің жеке басыңызды тексерген соң, елге қайтып оралуыңызға мүмкіндік беретін арнайы уақытша құжат – "Қазақстан Республикасына қайтып оралуға арналған куәлік" береді. Қазақстанға аман-есен оралғаннан кейін 10 күн ішінде ХҚКО-ға барып, стандартты тәртіппен жаңа паспорт рәсімдейсіз.
№8. Жаңа пластикалық құжат дайын болғанша уақытша цифрлық куәлікті пайдалануға бола ма?
Иә, толықтай болады. Қазақстан Республикасының "Ақпараттандыру туралы" заңына сәйкес, электрондық құжаттар түпнұсқа қағаз/пластикалық құжаттармен заңды түрде тең құқылы.
Жаңа жеке куәлігіңіз дайындалып жатқан аралықта сіз eGov Mobile мобильді қосымшасындағы немесе екінші деңгейлі банктердің қосымшаларындағы "Цифрлық құжаттар" сервисін еркін пайдалана аласыз. Цифрлық куәлік арқылы:
- ел ішіндегі пойыздар мен ішкі авиарейстерге билет сатып алып, ұшаққа/пойызға отыруға;
- ХҚКО-да басқа мемлекеттік қызметтерді алуға;
- екінші деңгейлі банктерде, нотариустарда және халыққа қызмет көрсету мекемелерінде жеке басыңызды растауға болады.