Базалық мөлшерлеменің төмендеуі депозит пен несиеге қалай әсер етеді

Базалық мөлшерлеме төмендегеннен кейін депозиттердің табыстылығы мен жаңа несиелердің құны уақыт өте келе төмендеуі мүмкін. Алайда мөлшерлеме небәрі 0,25 пайыздық тармаққа ғана азайғандықтан, күрт өзгерістер күтудің қажеті жоқ, дейді Qazaq Expert Club сарапшысы, қаржыгер Венера Жаналина. 

Депозиттер не болады?

Банктер теңгедегі жаңа депозиттер бойынша сыйақы мөлшерлемелерін біртіндеп төмендетуі мүмкін, әсіресе нарық ақша-кредит саясатының одан әрі жұмсартылуын күтетін болса. Дегенмен салымшылардың қаражаты үшін бәсекелестік олардың мұны тез немесе толық көлемде жасауына мүмкіндік бермеуі ықтимал.

Белгіленген мөлшерлемемен рәсімделген қолданыстағы депозиттер бойынша шарттар, әдетте, келісімшарт мерзімі аяқталғанға дейін өзгермейді. Сондықтан қаражатын ұзақ мерзімге орналастыруды жоспарлағандар үшін қазіргі мөлшерлемелер табыстылықты бекіту тұрғысынан тиімді болуы мүмкін. Бұл ретте, әсіресе жинақ салымдары бойынша, ақшаны мерзімінен бұрын алуға қатысты шектеулерді ескерген жөн.

Несиелер не болады?

Жаңа несиелердің құны да біртіндеп төмендеуі мүмкін, бірақ бұл процесс, ең ықтималы, депозиттердің табыстылығының төмендеуіне қарағанда баяуырақ жүреді.

Өйткені несие бойынша пайыздық мөлшерлеме тек базалық мөлшерлемеге ғана емес, сонымен қатар банктің қаражат тарту құнына, кредиттік тәуекелдерге, операциялық шығындарға, капиталға қойылатын талаптарға және банктің маржасына да байланысты.

Бұрын берілген несиелердің басым бөлігі бойынша шарттар өзгермейді, себебі олар белгіленген пайыздық мөлшерлемемен рәсімделген. Төмен мөлшерлемелер банктер базалық мөлшерлеменің төмендеуіне сәйкес өз өнімдерін қайта қарай бастаған жағдайда ғана жаңа несиелерде біртіндеп пайда болуы мүмкін.

Сонымен қатар мөлшерлемелердің төмендеуі біркелкі болмайды. Ол алдымен кепілмен қамтамасыз етілген және тәуекелі төмен сегменттерде – мысалы, корпоративтік несиелеуде, автонесиелерде және коммерциялық ипотекада байқалуы мүмкін. Ал кепілсіз тұтынушылық несиелер кейінірек арзандауы ықтимал, өйткені олардың құнының едәуір бөлігін жоғары кредиттік тәуекел мен банктердің ықтимал шығындарды жабуға жұмсайтын шығыстары құрайды.

Тіпті төмендетілгеннен кейін де базалық мөлшерлеме қазіргі жылдық инфляция деңгейінен айтарлықтай жоғары болып отыр: олардың арасындағы айырмашылық шамамен 6,45 пайыздық тармақты құрайды. Бұл ақша-кредит шарттарының әлі де қатаң екенін және арзан ақшаның қайта оралуы туралы айтуға әлі ерте екенін білдіреді.

Қорытынды

Депозиттер бойынша мөлшерлемелер, ең алдымен, несиелерге қарағанда ертерек төмендей бастауы мүмкін. Сонымен бірге несие мөлшерлемелерінің төмендеуі біркелкі болмайды. Ол алдымен кепілмен қамтамасыз етілген және тәуекелі төмен сегменттерде байқалып, ал кепілсіз тұтынушылық несиелер ұзақ уақыт бойы қымбат болып қала береді.

Бұл өзгерістердің халық пен бизнес үшін айқын сезілуі үшін инфляция мен инфляциялық күтулердің тұрақты баяулауы аясында базалық мөлшерлемені кезең-кезеңімен төмендету циклі қажет.

Автордың пікірі редакцияның ұстанымына сай келмеуі мүмкін.