Шетелге демалысқа, оқуға немесе іссапарға барарда азаматтардың алдынан шығатын басты мәселе – паспорт рәсімдеу. Әсіресе, құжаттың жарамдылық мерзімі өтіп кеткенін соңғы сәтте білгенде немесе шұғыл сапарға шығу қажет болғанда: "Паспортты қалай тез алуға болады?", "Қанша төлеймін?" және "Қандай құжаттар керек?" деген сұрақтар туындайды. Бүгінгі таңда Қазақстанда бұл процесті барынша жеңілдету үшін цифрлық терминалдар іске қосылып, құжатты 1 жұмыс күні ішінде жеделдетіп алу мүмкіндігі де қарастырылған. Сонымен қатар балаларға арналған паспорттың да өзіндік талабы мен бағасы бар.
Informburo.kz редакциясы материалында паспортты тез арада рәсімдеудің тиімді жолдарын, өзекті тарифтер мен АЕК мөлшерлемелерін, қажетті құжаттар тізімін және заңнамалық ережелерді ұсынады.
№1. Қазақстан азаматының паспортын алу үшін қайда хабарласу керек?
Паспортты рәсімдеудің екі негізгі жолы бар:
- халыққа қызмет көрсету орталығы: Тұрғылықты тіркелген жеріңізге немесе кез келген өзіңізге ыңғайлы ХҚКО-ға барып, көші-қон полициясының қызметкеріне өтініш бересіз;
- eGov.kz порталы немесе eGov Mobile қосымшасы: Алғаш рет паспорт алып жатпасаңыз, яғни мерзімі өтуіне, жоғалуына немесе аты-жөнді ауыстыруға байланысты қайта рәсімдесеңіз, бұл қызметті онлайн тапсырыс арқылы алуға болады.
Сонымен қатар, Астана, Алматы, Шымкент және ірі облыс орталықтарында жұмыс істейтін цифрлық ХҚКО-ларда арнайы өз-өзіне қызмет көрсету терминалдары орнатылған. Онда оператордың көмегінсіз, суретке түсіп, қолыңызды қойып, 10-15 минут ішінде өтінімді өз бетіңізше жолдай аласыз.
№2. Паспортты рәсімдеу үшін қандай құжаттар жинау қажет?
Құжаттар тізімі паспортты алу себебіне байланысты өзгереді:
Стандартты жағдайда (мерзімі өтуіне немесе ауыстыруға байланысты):
1. Бұрынғы ҚР паспорты (бар болса) немесе жеке куәлік (ID-карта).
2. Мемлекеттік баж төленгені туралы түбіртек. ХҚКО-да QR арқылы немесе Kaspi/eGov арқылы орнында төлеуге болады.
16 жасқа толмаған балаға паспорт алу үшін:
1. Баланың туу туралы куәлігі.
2. Ата-анасының біреуінің жеке куәлігі (баламен бірге келуі міндетті).
3. Егер бала шетелде туса немесе ата-анасының бірі шетел азаматы болса – қосымша құжаттар (шетелдік ата-ананың нотариалды куәландырылған келісімі, баланың азаматтығын растайтын анықтама).
Маңызды: Фотосурет ХҚКО-дағы арнайы кабинада тегін түсіріледі. Өзіңізбен бірге қағаз түріндегі фотосурет алып барудың қажеті жоқ.
№3. Паспорт қанша күнде дайын болады? Стандартты мерзімдері қандай?
- стандартты дайындау мерзімі: 15 жұмыс күні (сенбі, жексенбі және мереке күндері есепке алынбайды).
- шетелдегі ҚР елшіліктері арқылы рәсімдеу: Шетелде жүрген ҚР азаматтары үшін дайындау мерзімі 90 күнге дейін созылуы мүмкін.
Егер паспорт сапарға немесе басқа да себептерге байланысты шұғыл қажет болса, мерзімді заңды түрде тездету қызметі қарастырылған.
Оқи отырыңыз: Қандастар жоғары оқу орнының дайындық бөлімінде тегін оқи алады. Ол үшін не істеу қажет
№4. Паспортты тездетіп алудың жолдары қандай және қанша күнде алуға болады?
Паспортты жеделдетілген түрде алу үшін мемлекеттік бажға қосымша "жеделдету төлемін" төлейсіз. Тездету мерзімі мен бағасы сіз орналасқан аймаққа байланысты бөлінеді:
1-санат (Астана, Алматы, Шымкент және Облыс орталықтары үшін):
- 1 жұмыс күні ішінде – ең жылдам тариф;
- 3 жұмыс күні ішінде.
2-санат (Облыстық маңызы бар қалалар мен аудандар үшін):
- 3 жұмыс күні ішінде;
- 7 жұмыс күні ішінде.
Ескерту: Тапсырыс берген күн есепке кірмейді, мерзім келесі жұмыс күнінен бастап есептеледі.
№5. 2026 жылы паспорт алудың құны қанша? Мемлекеттік баж және жеделдету бағалары
Паспорттың құны айлық есептік көрсеткішке тікелей байланысты. Қазақстанда паспорттың бет санына қарай бірнеше түрі бар:
1. Негізгі мемлекеттік баж құны:
- стандарт паспорт (36 бет): 8 АЕК (жиі саяхаттамайтын азаматтар мен ересектерге арналған);
- үлкейтілген паспорт (48 бет): 12 АЕК (жиі шетелге шығатын, визалары көп азаматтарға ыңғайлы;.
- балалар паспорты (24 бет, 16 жасқа дейінгілерге): 4 АЕК.
2. Жеделдету тарифтері (қосымша төлем):
- 1 жұмыс күні ішінде алу (1-санат): 4980 ₸;
- 3 жұмыс күні ішінде алу (1-санат): 2750 ₸;
- 3 жұмыс күні ішінде алу (2-санат): 2700 ₸;
- 7 жұмыс күні ішінде алу (2-санат): 1110 ₸.
Төлемді ХҚКО ішіндегі кассалар, екінші деңгейлі банктердің мобильді қосымшалары немесе QR-код арқылы бірден жүргізуге болады.
№6. Балаларға паспорт алудың қандай ерекшеліктері мен мерзімдері бар?
1. Жас шектеуі: Балаларға паспорт туған сәтінен бастап беріле береді. ҚР заңнамасына сәйкес, балаларға жеке куәлік 16 жастан бастап берілсе, шетелге шығу үшін паспорт кез келген жаста қажет.
2. Паспорттың жарамдылық мерзімі:
- 12 жасқа дейінгі балаларға: 5 жылға беріледі (себебі баланың бет-әлпеті жылдам өзгереді);
- 12 жастан 16 жасқа дейінгі балаларға: 10 жылға беріледі;
3. Рәсімдеу талабы: Бала ХҚКО-ға ата-анасының немесе заңды өкілінің біреуімен міндетті түрде өзі баруы тиіс, себебі бала сол жерде фотоға түсіріледі.
Оқи отырыңыз: Құжат жоғалтқанда оны қалай және қашан қалпына келтіруге болады
№7. Паспорттың жарамдылық мерзімі қанша жыл және оны қашан ауыстыру керек?
Ересектерге арналған паспорттың стандартты жарамдылық мерзімі – 10 жыл.
Қашан ауыстыру қажет?
1. Жарамдылық мерзімі аяқталуға 6 ай қалғанда ауыстырған жөн. Себебі көптеген шетел (мысалы, Шенген аймағы елдері, БАӘ, Түркия және т.б.) паспортының жарамдылық мерзімі кемінде 3-6 ай қалмаған туристерді елге кіргізбейді.
2. Паспорттың визалық беттері толып қалса.
3. Деректер өзгергенде (аты-жөні, тегі ауысқанда – 30 күн ішінде ауыстыру міндетті).
4. Құжат бүлінгенде (су тию, жыртылу, чиптің зақымдануы).
№8. Паспортты eGov.kz арқылы онлайн тапсырыс беріп тез алуға бола ма?
Иә, eGov.kz арқылы өтінім беру ХҚКО-да кезектен уақыт үнемдеуге мүмкіндік береді.
Онлайн тапсырыс беру қадамдары:
1. eGov.kz порталына ЭЦҚ немесе SMS-пароль арқылы кіресіз.
2. "Азаматтарға" -> "Паспорттар, куәліктер, визалар" бөлімін таңдайсыз.
3. "Қазақстан Республикасы азаматының паспортын алуға өтінім беру" қызметін таңдайсыз.
4. Сұралған мәліметтерді толтырып, сапалы фотосуретті (талапқа сай) және қолыңыздың электронды сканын жүктейсіз.
5. Мемлекеттік бажды онлайн төлейсіз.
Назар аударыңыз: Онлайн тапсырыс берген күннің өзінде, дайын паспортты алу үшін таңдалған ХҚКО-ға азамат өзі барып, дайын құжатты қолма-қол алуы тиіс.
№9. Егер паспортты жоғалтып алсаңыз немесе шетелде бүлініп қалса не істеу керек?
Қазақстан аумағында жоғалтсаңыз:
Тікелей ХҚКО-ға барып, жоғалтқаны туралы өтініш жазасыз және жаңа паспортқа тапсырыс бересіз. Айыппұл салынбайды, тек стандартты мемлекеттік баж төленеді. Егер паспорт ұрланған болса, алдымен полицияға арызданып, ұрлық туралы анықтама алған жөн.
Шетелде жүргенде жоғалтсаңыз немесе бүлінсе:
1. Жергілікті полиция бөлімшесіне хабарласып, құжаттың жоғалғаны/ұрланғаны туралы полиция есебін аласыз.
2. Жақын орналасқан Қазақстан Елшілігіне немесе Консулдығына барып, "Елге қайтуға арналған куәлік" рәсімдейсіз.
3. Бұл куәлік сізге Қазақстанға аман-есен қайтып оралуға мүмкіндік береді, ал елге келген соң ХҚКО арқылы жаңа паспортқа тапсырыс бересіз.
№10. Паспорт дайын болғанда оны қалай және қайдан алып кетуге болады?
Хабарлама алу: Паспорт дайын болған кезде көрсеткен телефон нөміріңізге 1414 қызметінен SMS-хабарлама келеді.
Құжатты алу: Паспортты өтінім берген ХҚКО-дан аласыз.
Талаптар: Дайын паспортты тек құжат иесінің өзі (немесе бала үшін оның ата-анасы) барып алуы тиіс. Сенімхат бойынша өзге адамға беруге заңмен тыйым салынған, себебі паспортты тапсыру кезінде саусақ ізі мен жеке куәлік қайта тексеріледі.
Бұрынғы құжатты тапсыру: Жаңа паспортты аларда бұрынғы паспортыңыз бар болса, оны ХҚКО операторына тапсыруыңыз қажет. Егер бұрынғы паспортта қолданыстағы визалар болса, операторға ескертіп, оны тесіп, жарамсыздандырып, өзіңізде қалдыруды сұрай аласыз.
Оқи отырыңыз: Университетке қалай құжат тапсырып, жатақхана алуға болады? Өзекті 8 сұраққа жауап