Созылмалы аурулардың көбеюі, халықтың физикалық белсенділігінің төмендеуі және денсаулық сақтауға жұмсалатын шығындардың артуы қазіргі қоғам үшін ең күрделі сын-қатерлердің біріне айналып отыр. Халықтың қартаюы мен отырықшы өмір салтының кең таралуы денсаулық сақтау жүйесіне қосымша жүктеме түсіруде. Сонымен қатар жұмыс берушілер қызметкерлердің еңбек өнімділігінің төмендеуінен, кәсіби күйзелістің артуынан және аурулардың көбеюінен туындайтын шығындарға тап болуда.
Осыған байланысты зерттеушілер жасанды интеллект технологияларына ерекше назар аударып отыр. Бұл технологиялар клиникалық белгілер пайда болмай тұрып-ақ денсаулыққа төнетін қауіп-қатерлерді анықтауға мүмкіндік береді. Осындай бағыттардың бірі – адамның қозғалыс белсенділігін талдау. Бұл бағыт жасанды интеллект және цифрлық денсаулық сақтау саласының сарапшысы Ребека Суртайдың зерттеулерінде маңызды орын алады.
№1 мәселе: Созылмалы аурулардың көбеюі
Денсаулық сақтау саласындағы ең маңызды мәселелердің бірі – физикалық белсенділіктің төмендеуіне байланысты аурулардың кең таралуы. Жүрек-қан тамырлары аурулары, 2-типті қант диабеті, тірек-қимыл жүйесінің бұзылыстары және семіздік көптеген елдерде медициналық шығындардың елеулі бөлігін құрайды.
Ребека Суртайдың зерттеуі адамның күнделікті қозғалыс белсенділігін талдауда жасанды интеллект технологияларын қолдануды ұсынады. Мұндай тәсіл қозғалыс үлгілеріндегі өзгерістерді ерте кезеңде анықтауға және ауыр асқынулар туындамай тұрып аурулардың алдын алуға бағытталған жеке ұсыныстар әзірлеуге мүмкіндік береді.
№2 мәселе: Денсаулық сақтау шығындарының жоғары болуы
АҚШ-тың денсаулық сақтау жүйесі емдеуге жыл сайын жүздеген миллиард доллар жұмсайды. Бұл шығындардың едәуір бөлігін ауруларды ерте анықтау және алдын алу арқылы қысқартуға болады.
Зерттеу жасанды интеллект пен Big Data технологияларын пайдалану денсаулық сақтау саласындағы маңызды өзгерістерге жол ашатынын көрсетеді. Бұл қымбат емдеу моделінен аурулардың алдын алуға негізделген модельге көшуді білдіреді. Қозғалыс белсенділігі туралы үлкен деректерді талдау тәуекел топтарын анықтауға, денсаулық жағдайының нашарлауын болжауға және денсаулық сақтау жүйесінің ресурстарын тиімді бөлуге мүмкіндік береді.
№3 мәселе: Адам капиталы өнімділігінің төмендеуі
Қазіргі экономикада халықтың денсаулығы еңбек өнімділігімен тікелей байланысты. Шаршау, отырықшы өмір салты, созылмалы аурулар және тірек-қимыл жүйесінің бұзылыстары қызметкерлердің жұмыс тиімділігіне және компаниялардың бәсекеге қабілеттілігіне кері әсер етеді.
Ребека Суртайдың зерттеулерінде қозғалыс тек медициналық көрсеткіш ретінде ғана емес, адам капиталы сапасының маңызды индикаторы ретінде де қарастырылады. Ұсынылған талдау модельдері адамның еңбекке қабілеттілігіне әсер ететін факторларды бағалауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар олар өнімділіктің төмендеу қаупін анықтауға және қызметкерлердің физикалық әл-ауқатын сақтауға бағытталған стратегияларды әзірлеуге көмектеседі.
№4 мәселе: Аурулардың алдын алу үшін объективті деректердің жетіспеушілігі
Дәстүрлі түрде профилактикалық бағдарламалар сауалнамаларға, мерзімді медициналық тексерулерге және адамның өз жағдайын субъективті бағалауына негізделеді. Мұндай тәсіл ықтимал қауіптерді ерте анықтау мүмкіндігін шектейді.
Зерттеу цифрлық құрылғылар мен сенсорлық жүйелерден алынатын қозғалыс туралы деректерді үздіксіз талдауды ұсынады. Бұл адамның денсаулық жағдайын нақты уақыт режимінде неғұрлым дәл әрі объективті бағалауға мүмкіндік береді. Сондай-ақ шешімдерді болжамдарға емес, нақты деректерге сүйене отырып қабылдауға жағдай жасайды.
Цифрлық денсаулық сақтаудың жаңа үлгісін қалыптастыру
Мамандардың пікірінше, алдағы жылдары денсаулық сақтау жүйелері аурулардың алдын алу және тәуекелдерді болжау мақсатында жасанды интеллектті белсендірек қолданатын болады. Ребека Суртайдың зерттеуі осы бағыттың дамуына елеулі үлес қосуда. Ол қозғалыс белсенділігін медициналық және басқарушылық шешімдер қабылдауда маңызды дерек көзі ретінде қарастыруды ұсынады.
Мұндай зерттеулердің практикалық маңызы фитнес индустриясы мен денсаулық сақтау саласынан әлдеқайда кең. Олар халықтың өмір сүру сапасын арттыруға, денсаулық сақтау жүйесіне түсетін жүктемені азайтуға және адам капиталының тиімділігін көтеруге мүмкіндік беретін құралдарды дамытуға бағытталған.
Адам қозғалысын жасанды интеллект көмегімен талдау бүгінде перспективалы ғылыми бағыттардың бірі саналады. Сондықтан бұл тәсіл цифрлық медицина мен профилактикалық денсаулық сақтаудың маңызды әрі тиімді бағыты ретінде қарастырылуда.
Искандер Рамазанұлы