БАӘ-нің ОПЕК-тен шығуы Қазақстанға қандай мүмкіндіктер ашады

Біріккен Араб Әмірліктерінің ОПЕК-тен шығу туралы шешімі Қазақстан экономикасына тікелей әсер етуі мүмкін. Ел үшін мұнай экспорттың шамамен 50%-ын құрайды және негізгі валюталық түсім көзі болып қала береді, сондықтан бағаның кез келген ауытқуы маңызды факторға айналады.

Ресми түрде Біріккен Араб Әмірліктері бұл шешімді стратегиялық басымдықтарды қайта қараумен түсіндіреді: газ секторын дамытуға және экономиканы әртараптандыруға басымдық беру. Алайда Саида Тілеуленова айтуынша, мәселе бұдан да тереңірек.

"Бұл – ОПЕК ішіндегі тәртіптің біртіндеп әлсіреуінің және ұлттық стратегиялардың рөлінің артуының белгісі. Елдер барған сайын ұжымдық шектеулерге емес, өз экономикалық мүдделеріне сүйенеді", – дейді сарапшы.

Қазақстан ОПЕК мүшесі болмаса да, альянспен мұнай саясатын үйлестіріп келеді. Ұйым ішіндегі бірліктің әлсіреуі жағдайында екіжақты және көпжақты келісімдердің маңызы артып, нарық өзгерістеріне жедел әрекет ету қабілеті күшейеді.

"Картель ішіндегі үйлесімнің әлсіреуі мұнай бағасының құбылмалылығын арттыруы мүмкін, бұл бюджет жоспарлауын қиындатады", – деді Саида Тілеуленова.

Бір жағынан, картель ықпалының төмендеуі өндіріс саясатын икемді жүргізуге мүмкіндік береді. Екінші жағынан, нарықты болжамсыз етіп, экспортқа тәуелді экономика үшін тәуекелдерді күшейтеді.

Қосымша фактор – теңге бағамының қазіргі динамикасы.

"Күшті теңге екіұшты әсер береді: бір жағынан инфляцияны тежейді, екінші жағынан экспорттаушылардың ұлттық валютадағы табысын азайтады", – деді сарапшы.

Осы жағдайда мұнай бағасының төмендеуі бюджетке қосымша қысым түсіруі мүмкін.

"Егер мұнай бағасы төмендеп, ал теңге бағамы салыстырмалы түрде мықты болса, бюджетке қосарланған теріс әсер болады: валюталық түсім азаяды және оның теңгеге конвертациясы төмендейді", – деп түсіндірді Саида Тілеуленова.

Бұл Ұлттық қорға түсетін жүктемені арттырып, экономиканы сыртқы күйзелістерге сезімтал етеді.

Қысқа мерзімде күшті теңге "буфер" рөлін атқарып, реттеушілерге жұмсақ ақша-кредит саясатын сақтауға мүмкіндік беруі мүмкін. Алайда сыртқы жағдай нашарлаған жағдайда валюта трендінің өзгеруі ықтимал.

"Ұзақ мерзімді перспективада ОАЭ шешімі Қазақстанды экономиканы әртараптандыруды жеделдетуге және мұнай табысына тәуелділікті азайтуға итермелеуі мүмкін. Бұл өңдеу өнеркәсібіне, газ саласына және жасыл энергетикаға инвестициялардың өзектілігін арттырады", – деп қорытындылады экономист.

Автордың пікірі редакцияның ұстанымына сай келмеуі мүмкін.