Қысқа мерзімде жағдай шикізат нарықтары арқылы көрініс табады, алайда Қазақстан үшін орта және ұзақ мерзімді геоэкономикалық салдарлар айрықша маңызды. Нарықтардың реакциясы мұнай бағасының өсуі мен мұнай активтерінің қайта бағалануынан байқалды. 2 наурыздағы сауда қорытындысы бойынша, ҚазМұнайГаз акциялары 9,98 пайызға, ҚазТрансОйл акциялары 8,46 пайызға өсті, ал мұнай бір сессия барысында 10 пайыздан астам қымбаттады. Бұл соғыстың өзіне берілген баға емес, геосаяси сыйақының артуының көрінісі. 

Қазіргі жағдайдың стратегиялық маңызы баға динамикасынан әлдеқайда кең. Географиялық тұрғыдан Иран – Орталық Азия үшін негізгі ел әрі әлемдік нарықтарға шығатын әлеуетті терезе. Иран арқылы Парсы шығанағы порттарына дейінгі құрлық маршруты шамамен 1500 шақырымды құрайды, бұл аймақішілік қашықтықтармен шамалас. Бұл – ең ірі порттар мен жаһандық теңіз логистикасына тікелей қол жеткізу.

Егер Иран төңірегіндегі жағдай реттеліп, санкциялық қысым төмендесе, аймақ үшін экономикалық әсер құрылымдық сипатқа ие болуы мүмкін.

Қазақстан үшін бұл экспорттық бағыттарды нақты әртараптандыруды және дәстүрлі дәліздердің шектеулі санына тәуелділікті азайтуды білдіреді.

Иран арқылы Парсы шығанағына, одан әрі еуропалық нарықтарға шығатын балама жол сыртқы сауда мен энергетикалық экспорттың мүлде жаңа конфигурациясын қалыптастырады.

Мұндай сценарий тек мұнай үшін ғана емес, бүкіл экспорт секторына маңызды.

Әңгіме өткізу нарықтарын кеңейту, логистиканың тұрақтылығын арттыру және Орталық Азия ондаған жылдар бойы бетпе-бет келіп келе жатқан құрылымдық географиялық шектеулерді азайту туралы болып отыр.

Қазақстан өңірдің тұрақтануына және болжамды ойын ережелеріне мүдделі. Қысқа мерзімді баға өсімдері әрқашан әлемдік нарықтарға тұрақты қолжетімділікпен салыстырғанда маңыздылығы жағынан төмен тұрады. Дәл осы фактор Иран рөлінің ықтимал өзгерістерін Қазақстан экономикасы үшін стратегиялық тұрғыдан маңызды етеді.

Оқи отырыңыз: