25% ипотека мен 40% тұтынушылық несие: ақша жинау керек пе, қарыз алған дұрыс па

18% базалық мөлшерлеме экономика үшін ұзақ мерзімді теңгерімді деңгей емес, бұл – дағдарысқа қарсы шара. Алайда инфляциялық күтулер жоғары болып отыр. Бұған 2026 жылдың наурызынан кейін коммуналдық тарифтердің қайта көтерілуі және жанар-жағармай бағасының өсуі туралы күтулер әсер етуде.

Базалық мөлшерлеменің инфляцияға әсері шамамен жарты жыл кешігіп байқалады: 2025 жылдың қазанындағы өсім баға динамикасына тек 2026 жылдың сәуірінде әсер етеді. Ұлттық банк төрағасы Тимур Сүлейменов 23 қаңтарда мөлшерлемені төмендету бірінші жартыжылдық аяқталғанға дейін мүмкін емес екенін растады. Банктер де өз шарттарын уақытша кідіріспен қайта қарайды, сондықтан несиелердің арзандауы 2026 жылдың күзіне дейін болмауы мүмкін.

Күту немесе күтпеу – несие мақсатына, оның түріне және сатып алудан түсетін пайда артық төлемнен асып түсе ме, соған байланысты.

Тұтынушылық несиелер несиенің ең қымбат түрі (жылдық 27-40%) болып қала береді. Бұл мөлшерлемеге қаржыландыру құны, жоғары тәуекел (кепілсіз несие) және банктің маржасы кіреді. Техника сатып алу, жөндеу немесе саяхат үшін мұндай артық төлем экономикалық тұрғыдан негізсіз. Сондықтан мөлшерлемелердің төмендеуін күткен немесе бөліп төлеу мүмкіндігін пайдаланған дұрыс.

Ипотека бойынша жағдай күрделірек. Мөлшерлемелер жылдық 22–25%. Егер отбасы жалдамалы пәтерде тұрса және жалдау ақысы несие бойынша ай сайынғы төлеммен шамалас болса, ипотека алу орынды болуы мүмкін. Сондай-ақ, жылжымайтын мүлікті нарықтық бағадан төмен сатып алып, бағасы өседі деп күтілсе де тиімді болуы ықтимал. Негізгі тәуекелдер – тұрғын үй бағасының төмендеуі және табыстың тұрақсыздығы. Ерекшелік – Отбасы банк бағдарламалары, әсіресе бастапқы жарнасы 50% және депозит мерзімі 3 жылдан асатын 5% жылдық мөлшерлемемен берілетін тұрғын үй заемы.

Автонесие алу онша тиімді емес: көліктер тез құнсызданады, ал жоғары мөлшерлеме артық төлемді көбейтеді. Мұндай сатып алу тек көлік бизнес үшін қолданылып, шығындар мен тозуды жабатын табыс әкелген жағдайда ғана орынды.

Бизнес үшін несие жобаның маржиналдылығы несие бойынша тиімді мөлшерлемеден жоғары болған жағдайда ғана ақталады.

Осылайша, шешім қабылдар алдында үш сұраққа жауап беру керек: күтілетін пайда артық төлемнен асып түсе ме, табыс тұрақты ма және қаржылық қауіпсіздік жастығы бар ма. Егер жауаптар оң болса, қазіргі мөлшерлемелер кезінде де банк несиесін қарастыруға болады.

Автордың пікірі редакцияның ұстанымына сай келмеуі мүмкін.