Осыдан он жыл бұрын Ақтауда ұйымдастырылған киберспорт қауымдастығы іс жүзінде болған жоқ деуге болатын. Турнирлер тұрақты өткізілмейтін, қатысушылар өз кезегін бірнеше сағаттап күтетін, ал компьютерлік клубтардың басым бөлігі тек ойын-сауық орны ретінде қабылданатын.
Жағдай 2010 жылдардың соңына қарай өзгере бастады. Қалада заманауи ойын алаңдары ашылып, тұрақты жарыстар ұйымдастырылды, сондай-ақ республикалық деңгейде өңір намысын қорғайтын алғашқы командалар пайда болды. Осы үдеріске атсалысқан азаматтардың бірі – кәсіпкер әрі турнир ұйымдастырушысы Мейрбек Умаров.
Ол бұл сұхбатта не себепті жеке компьютерлік клуб ашуға шешім қабылдағанын, Avatar командасының қалай құрылғанын және жастар киберспортын дамыту неліктен өзі үшін қарапайым бизнестен маңыздырақ болғанын айтып берді.
– Киберспорттың жай ғана компьютерлік ойын емес екенін алғаш қашан түсіндіңіз?
– Мен үшін бәрі 2017 жылғы The International турнирінен басталды. Сол кезде Team Liquid командасы чемпион атанды, ал мен Miracle- ойыншысының үлкен жанкүйері едім. Сол турнирде мен жай ғана компьютерлік ойынды емес, нағыз спорттық бәсекені көрдім: командалық жұмыс, тәртіп, ойыншылар мен жанкүйерлердің эмоциясы ерекше әсер қалдырды. Матчтарды үлкен спорттағы жарыстар сияқты қызығып тамашалауға болатын. Сол сәтте киберспорттың қарапайым ойын-сауықтан әлдеқайда ауқымды құбылыс екенін түсініп, осы саланы дамытуға үлес қосқым келді.
– Бір жылдан кейін өз компьютерлік клубыңызды аштыңыз. Мұндай қадамға не түрткі болды?
– Ол кезде Қазақстанда заманауи компьютерлік клубтардың жаңа толқыны енді ғана қалыптаса бастаған еді. Бұлар бұрынғы ойын залдары емес, жақсы жабдықталған әрі жайлы жағдай жасалған толыққанды алаңдар болатын. Мен өзім Ақтауданмын. Қалада мұндай орындардың жоққа тән екенін көрдім. Сондықтан адамдар жай ғана уақыт өткізу үшін емес, жаттығып, команда құрып, жарыстарға қатысу үшін келетін клуб ашқым келді. Бұл идеяға соншалықты сендім, жобаны іске қосу үшін ата-анамның үйін кепілге қоюға тура келді. Қазір оның қаншалықты тәуекелді шешім болғанын түсінемін. Бірақ ол кезде басқа жол көрмедім. Бұл мен үшін жай ғана бизнес ашу емес еді. Өзім жақсы көретін іспен айналысып, туған өңірімде киберспорттың дамуына үлес қосқым келді.
– Сол кезеңде Ақтауда киберспорт қаншалықты дамыған еді?
– Турнирлер өткізілетін, бірақ көбіне бір ауданның немесе бір клубтың ішіндегі шағын жарыстармен ғана шектелетін. Тұрақты кесте, нақты регламент және сапалы ұйымдастыру болған жоқ. Кейде адамдар өз ойынын бастау үшін он-он екі сағат күтіп отыратын. Кейбір қатысушылар шыдамай, ойынға шықпай-ақ үйлеріне қайтып кететін. Оған қоса, әлеуетті серіктестер мен демеушілер киберспортқа байыппен қарамайтын. Көпшілігі оны жай ғана компьютер ойнап отырған балалар деп қабылдайтын.
Біздің мақсатымыз – жарыстарды тіркеу, турнирлік кесте, нақты кесте, төрешілік және марапаттау жүйесі бар кәсіби деңгейде ұйымдастыруға болатынын көрсету еді.
– Avatar командасы қалай құрылды?
– Avatar клубы ашылғаннан кейін көп ұзамай команданы жасақтай бастадық. Бізде Dota 2, Counter-Strike: Global Offensive және PUBG ойындары бойынша құрамдар құрылды. Команданың атауы клубтың атауынан алынған. Ойыншыларды тұрақты турнирлер арқылы іріктедік. Қатысушыларды бақылап, жеке шеберлігі жоғары, командада ойнай алатын әрі жаттығуға жауапкершілікпен қарайтын жастарды таңдадық. Барлығын кәсіби деңгейде ұйымдастыруға тырыстық. Команданың өз формасы болды, ойыншылардың турнирлерге қатысуына қолдау көрсетіп, Ақтаудың намысын басқа қалалардағы жарыстарда қорғадық. Ол кезде біздің өңір үшін мұның бәрі жаңалық болатын. Сондықтан жігіттердің ынтасы өте жоғары еді.
Адамдардың тек көңіл көтеру үшін ғана ойнамағанын қаладым. Киберспорттың да тәртіпті, дайындықты және жауапкершілікті талап ететін нағыз спорт екенін көрсеткім келді.
– Неліктен жастар бағыты сіз үшін ерекше маңызды болды?
– Біздің облыста тұрақты турнирлер өте аз еді. Көптеген мектеп оқушысы үйде немесе интернет арқылы ойнайтын, бірақ ары қарай қайда ұмтылуға болатынын білмейтін. Турнирлер пайда болғанда ойынға деген көзқарас өзгереді. Қатысушылар тұрақты команда құрып, рөлдерді бөлісіп, бірге жаттығып, қателіктерін талдай бастайды. Көптеген жас ойыншы үшін біздің жарыстар нағыз турнирге қатысудың алғашқы тәжірибесіне айналды. Олар алғаш рет тіркеу, турнирлік кесте, матчтардың кестесі, ережелер және команда алдындағы жауапкершілікпен танысты.
Біз ай сайын шағын жарыстар өткізіп отырдық. Сонымен қатар жылына бірнеше рет қомақты жүлде қоры бар ірі турнирлер ұйымдастырдық.
– Жастар турнирлері қалай өтетін еді?
– Турнир басталар алдында барлық қатысушыны жинап, ережелерді егжей-тегжейлі түсіндіретінбіз. Жарыстың қалай өтетінін, матчтың ұзақтығын, техникалық ақау туындаса не істеу керектігін және қандай ережебұзушылықтарға жол берілмейтінін айтып шығатынбыз. Біз үшін ойыншылардың күні бойы өз кезегін күтіп отырмауы маңызды болды. Сондықтан алдын ала кесте мен турнирлік торды дайындауға тырысатынбыз. Матчтар аяқталғаннан кейін қатысушылар бірден тарамайтын. Финалдық ойындарды бірге көріп, нәтижелерді талқылап, басқа командалармен танысып, алдағы жаттығулар жайлы келісетін. Осылайша клубтың айналасында шынайы жастар қауымдастығы қалыптасты.
– Есте ерекше қалған жеңіс қайсы?
– Мен үшін ең маңызды жеңіс – Ақтөбеде өткен PUBG бойынша Қазақстан чемпионатындағы жеңіс. Бұл аталған дисциплина бойынша алғашқы ірі республикалық турнирлердің бірі еді. Жарысқа Қазақстанның әртүрлі қалаларынан келген 16 команда қатысты, бәсекелестік өте жоғары болды. Біз мұндай деңгейдегі турнирге алғаш рет қатысып, бірден бірінші орын алдық. Сол кездегі команданың қуанышы әлі күнге дейін есімде. Дәл сол сәтте таңдаған жолымыздың дұрыс екеніне және Ақтау командасының республикалық деңгейде де табысты бәсекелесе алатынына көзім жетті.
– Тағы қандай жетістіктерді маңызды деп санайсыз?
– Әрине, ең алдымен Avatar клубының ашылуын атар едім. Бұл мен үшін жай ғана бизнес-жоба емес. Дәл осы жерден тұрақты турнирлер, командаларды қалыптастыру және ойыншылармен жүйелі жұмыс басталды. Тағы бір маңызды жетістік – Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күніне арналған Best of the West турниріндегі жеңіс.
Ал жалпы алғанда, ең басты нәтиже – адамдар. Көптеген қатысушы жарыстық киберспортпен алғаш рет біздің турнирлер арқылы танысты. Кейбірі кейін жоғары деңгейдегі жарыстарда өнер көрсете бастады.
– Қандай ауқымға қол жеткіздіңіздер?
– Егер бірегей келушілерді емес, клубтың, турнирлердің және байланысты іс-шаралардың жалпы келушілер санын есептесек, жыл сайын шамамен 30 мың қатысу тіркелетін. Шағын турнирлер ай сайын дерлік өткізілді. Ал қомақты жүлде қоры бар ірі жарыстарды жылына жеті-сегіз рет ұйымдастыратынбыз. Осы уақыт ішінде біздің іс-шараларға Ақтау қаласы мен өңірдің басқа қалаларынан көптеген команда мен жас ойыншы қатысты.
– Бәрін де тоқтатқыңыз келген сәттер болды ма?
– Жоқ, бұл істен толықтай бас тартқым келген емес. Әрине, кейде аудиторияның қызығушылығы уақытша төмендейтін кезеңдер болды. Адам азайғандай немесе даму қарқыны баяулағандай көрінетін. Бірақ уақыт өте мұндай кезеңдердің өтпелі екенін түсіндік. Адамдар қайта оралып, жаңа командалар құрылып, турнирлерге деген қызығушылық қайта жанданып отырды. Егер өз ісіңді шын жүректен жақсы көрсең, кез келген қиындықты жолдың бір бөлігі ретінде қабылдайсың.
– Сіз үшін киберспорт нені білдіреді?
– Мен үшін киберспорт – ең алдымен спорт. Бизнес алаңды ұстап тұруға, жабдық сатып алуға, турнирлер ұйымдастыруға және командаларға қолдау көрсетуге қажет болды. Бірақ негізгі мақсатымыз әрқашан жарыстық ортаны дамыту еді. Ақтау жастарының үйде ғана ойнап қоймай, ұйымдастырылған жарыстарға қатысып, өз командасын тауып, жоғары нәтижелерге ұмтылғанын қаладым.
– Қай сәтті жиі еске аласыз?
– Әрине, бәрінің бастауын. Барлығы идеядан басталып, кейін клубтың құрылысы жүрді, алғашқы келушілер мен алғашқы команда пайда болды. Әрине, алғашқы үлкен жеңіс те ұмытылмайды. Біз республикалық турнирге ешқандай үміт күтпей барып, чемпион болып оралдық. Осындай сәттер барлық еңбектің бекер болмағанын дәлелдейді.
– Өз қаласында киберспортты дамытқысы келетін жастарға қандай кеңес берер едіңіз?
– Мінсіз сәтті күтпеу керек. Кез келген үлкен іс кішкентай идеядан және соған сенетін бірнеше адамнан басталады. Қателіктер де, жеңілістер де, қиын кезеңдер де болады. Бірақ адам өз ісін шын сүйіп, үнемі үйренуге дайын болып, алғашқы сәтсіздіктен кейін тоқтамаса, нәтиже міндетті түрде келеді.
– Қазақстан киберспортының болашағын қалай елестетесіз?
– Қазақстандағы киберспорт өте қарқынды дамып келеді. Күшті командалар, жаңа ойын алаңдары, ірі турнирлер және дайындық деңгейі жоғары жас ойыншылар көбейіп жатыр. Бүгінде Қазақстан көптеген киберспорттық дисциплина бойынша өзге мемлекеттермен лайықты деңгейде бәсекелесе алады. Өңірлік турнирлер мен жастар жобалары көбейген сайын мықты ойыншылардың саны да арта беретініне сенімдімін.
Жастардың өз қаласында алғашқы қадам жасау мүмкіндігі неғұрлым көп болса, болашақта Қазақстан киберспорты да соғұрлым қуатты болады.