Орталық Азия мен Кавказ елдерінің инвестициялық тартымдылығы артып келеді

Montfort Eurasia компаниясы инвестициялық көңіл күй жөніндегі үшінші жыл сайынғы есебін жариялады. Зерттеу нәтижесі шетелдік инвесторлардың Орталық Азия мен Кавказ өңіріне деген көзқарасы айтарлықтай өзгергенін көрсетті. 

Егер бұған дейін өңірге деген қызығушылық көбіне жаңа нарықтарды іздеумен байланысты болса, бүгінде инвесторлар шешім қабылдау барысында жан-жақты қаржылық талдау мен тәуекелдерді бағалауға басымдық бере бастады.

Есепке сәйкес, өңірге деген қызығушылық әлі де жоғары деңгейде сақталып отыр. Ұлыбритания мен АҚШ-та жүргізілген сауалнамаға қатысқан инвесторлардың 66,3 пайызы Орталық Азия мен Кавказға деген қызығушылығын жоғары немесе орташа деңгейде бағалаған. Сарапшылардың айтуынша, бұл көрсеткіш әлемдік геосаяси тұрақсыздық пен халықаралық капитал нарықтарындағы құбылмалылыққа қарамастан сақталып отыр. Осылайша, өңір халықаралық инвесторлар үшін тәуекелі жоғары бағыт емес, ұзақ мерзімді инвестициялық стратегияның маңызды бөлігіне айнала бастаған.

Компанияның басқарушы директоры Элеанор Крамерстің айтуынша, соңғы екі жылда өңірдің алдында тұрған міндет түбегейлі өзгерді.

"Екі жыл бұрын Орталық Азия мен Кавказ үшін басты мақсат – халықаралық инвесторлардың назарын аудару еді. Қазір ең маңыздысы – өңірдің әлеуетін дұрыс түсіндіру. Инвесторлар енді шешімдерін жаңалықтар легіне емес, нақты қаржылық көрсеткіштерге, егжей-тегжейлі талдауға және тәуелсіз бағалауға сүйене отырып қабылдайды. Халықаралық қор биржаларындағы листингтер, егемен рейтингтердің жақсаруы және басқа да нақты нәтижелер өңірдің инвестициялық тартымдылығының артқанын дәлелдейді", – деді ол.

Зерттеу инвесторлардың өңір туралы білім деңгейі де тұрақтанғанын көрсетті. Ұлыбританиялық респонденттер өз білімін 10 балдық шкала бойынша орта есеппен 6,63 баллға, ал америкалық инвесторлар 6,79 баллға бағалаған. Бұл көрсеткіш 2023 жылмен салыстырғанда айтарлықтай жоғары болғанымен, өткен жылғы ең жоғары деңгейден сәл төмен.

Сонымен бірге сарапшылар қызықты үрдіске назар аударды. Жалпы өңір туралы хабардарлық артқанымен, нақты экономикалық көрсеткіштер бойынша білім деңгейі әлсіреген. Мысалы, Ұлыбританиядағы инвесторлардың небәрі 29 пайызы ғана Ұлыбритания мен Орталық Азия және Кавказ елдері арасындағы сауда көлемін дұрыс бағалай алған. Былтыр бұл көрсеткіш 39 пайыз болған. Сондай-ақ екі елдегі сауалнамаға қатысқандардың шамамен төрттен бірі өңірдегі бизнес жүргізуге ең қолайлы елді атай алмаған.

Есепте инвесторлардың ақпарат көздеріне деген көзқарасының да өзгергені айтылған. Бұрын халықаралық бұқаралық ақпарат құралдары негізгі ақпарат көзі саналса, қазір қаржылық талдау бірінші орынға шыққан. Ұлыбританиялық инвесторлардың 68,6 пайызы және америкалықтардың 56,6 пайызы инвестициялық шешім қабылдау кезінде қаржылық есептерге, салалық зерттеулерге және сараптамалық материалдарға сүйенетінін айтқан. Бұл өңірдің енді тек халықаралық жаңалықтардың тақырыбы емес, кәсіби инвестициялық талдау нысанына айналғанын көрсетеді.

Сауалнама нәтижесі инвесторларды алаңдататын негізгі факторларды да анықтады. Инвестициялардың қауіпсіздігі бұрынғыдай бірінші орында қалып отыр. Ұлыбританиялық инвесторлардың 72,3 пайызы және америкалық инвесторлардың 64,7 пайызы дәл осы факторды басты тәуекел ретінде атаған.

Сонымен қатар саяси тұрақтылықтың маңызы айтарлықтай артқан. Бұл көрсеткіш Ұлыбританияда 56,2 пайызды, АҚШ-та 52,9 пайызды құрады. Бұдан бөлек, британдық инвесторлардың 63,5 пайызы өңірге инвестиция көлемін ұлғайтудың негізгі шарты ретінде саяси тұрақтылықтың одан әрі нығаюын көрсеткен.

Сарапшылардың пікірінше, зерттеу нәтижелері халықаралық инвесторлардың Орталық Азия мен Кавказға деген қызығушылығы уақытша құбылыс емес екенін дәлелдейді. Бүгінде өңір инвестициялық қауымдастық тарапынан тереңірек зерттеліп, нақты экономикалық көрсеткіштер мен институционалдық реформалар негізінде бағалануда. Сондықтан алдағы кезеңде елдердің басты міндеті – инвесторларға ашықтықты арттырып, сапалы ақпарат ұсыну және саяси-экономикалық тұрақтылықты сақтай отырып, халықаралық капитал үшін қолайлы жағдай қалыптастыру.