Еуропаның бес елінде жүргізілген зерттеу қала құстарының әйелдер жақындағанда ерлерге қарағанда ертерек ұшып кететінін көрсетті. Алайда ғалымдар мұның нақты себебін әзірге түсіндіре алмай отыр. Бұл туралы Sciencedaily.com сайтында жазылған.
Халықаралық зерттеушілер тобы қалада тіршілік ететін құстардың адамдарға әртүрлі реакция білдіретінін анықтады. Атап айтқанда, үлкен шымшықтар, үй торғайлары мен қараторғайлар әйелдер жақындағанда ерлерге қарағанда тезірек ұшып кетеді.
Зерттеу Чехия, Франция, Германия, Польша және Испанияда жүргізілген. Ғалымдар бойы мен киім үлгісі ұқсас ерлер мен әйелдердің қала саябақтары мен жасыл аймақтарда құстарға қарай жүрген кездегі реакциясын бақылаған.
Нәтижесінде ер адамдар құстар ұшып кеткенге дейін оларға әйелдерге қарағанда орта есеппен бір метрге жақынырақ бара алған. Зерттеушілер адамның жақындауына байланысты құстың ұшып кетуіне дейінгі қашықтықты өлшеген. Ғылымда бұл көрсеткіш flight initiation distance деп аталады.
People and Nature ғылыми журналында жарияланған зерттеу нәтижелері бес елдегі барлық 37 құс түрінен бірдей үрдіс байқалғанын көрсетті. Олардың қатарында адам жақындағанда тез үркетін сауысқандар да, адамдарға әдетте жақын келуге мүмкіндік беретін көгершіндер де бар.
Құстар неге әйелдерден көбірек қорқады?
Ғалымдардың пайымдауынша, зерттеу нәтижелері қала құстарының адамдардың жынысын ажырата алатынын көрсетуі мүмкін. Дегенмен олар құстардың қандай белгілерге назар аударатынын және әйелдерге не себепті сақтықпен қарайтынын әлі анықтаған жоқ.
Зерттеуге қатысқан Калифорния университетінің Лос-Анджелестегі кампусының профессоры Дэниел Блумстейн нәтижелердің сенімді екенін, бірақ әзірге нақты түсіндірме жоқ екенін айтты.
"Қала құстары өздеріне жақындаған адамның жынысына қарай әртүрлі реакция білдіретіне толық сенімдімін. Алайда мұны қазір түсіндіре алмаймын. Біз қалалар мен құс түрлері бойынша нәтижелердің бірізді екенін көрсететін озық салыстырмалы талдау әдістерін қолдандық. Бірақ әзірге нақты қорытынды жоқ", – дейді Дэниел Блумстейн.
Прагадағы Чехия өмір туралы ғылымдар университетінің зерттеушісі Янина Бенедетти де бұл нәтиже күтпеген жағдай болғанын атап өтті. Оның айтуынша, зерттеу жануарлардың қалалық ортада адамдарды қалай қабылдайтынын түсінуге көмектеседі. Сонымен қатар бұл ғылыми зерттеулерде адамның бақылаушы ретінде бейтарап бола бермейтінін көрсетеді.
Құстар адамдардың қандай ерекшеліктерін байқайды?
Зерттеушілер құстардың мінез-құлқындағы айырмашылықты бірнеше фактор түсіндіруі мүмкін деп санайды. Мәселен, құстар адамның иісіне, дене бітіміне немесе жүріс-тұрысына қарай реакция білдіруі ықтимал. Алайда әзірге бұл болжамдардың ешқайсысы ғылыми тұрғыда дәлелденбеген.
Турин университетінің ғалымы, зерттеу авторларының бірі Федерико Морелли анықталған құбылыстың себебі белгісіз болуы жұмыстың ең қызықты тұстарының бірі екенін айтты.
"Біз белгілі бір құбылысты анықтадық, бірақ оның неліктен болатынын шынымен білмейміз. Дегенмен нәтижелер құстардың қоршаған ортаны бағалау қабілеті күрделі екенін көрсетеді", – деді ол.
Янина Бенедеттидің пікірінше, алдағы зерттеулерде адамның қозғалысы, иісі және физикалық ерекшеліктері жеке-жеке тексерілуі керек. Бұл құстардың нақты қандай белгілерге назар аударатынын анықтауға мүмкіндік береді.
Қытайда құстарға еліктеп ұшатын жаңа робот жасалды
Қазақстанда құстардың ұшақтарға соғылуы бір жылда 58% төмендеді