1 наурыз – "Кемсітушілікті жою" күні

depositphotos.com
depositphotos.com

БҰҰ-ның биылғы ұраны: "Зиян келтіретін заңдарды жою. Мүмкіндіктерді кеңейтетін заңдар қабылдау".

1 наурызда Біріккен Ұлттар ұйымының бастамасы бойынша "Нөлдік кемсітушілік" (День "Ноль дискриминации") күні атап өтіледі. БҰҰ-ның биылғы ұраны: "Зиян келтіретін заңдарды жою. Мүмкіндіктерді кеңейтетін заңдар қабылдау".

Дискриминация (латынша discriminatio – бөлу) – бұл "қысым жасау" деген сөз. Қазіргі тұжырымдамада бұл сөз адамның әртүрлі негіздер бойынша (әлеуметтік, діни, нәсілдік, ұлттық, жыныстық және тағы басқа) құқықтарына қысым жасауды білдіреді және әртүрлі жолдармен жүзеге асырылуы мүмкін. Мұны барлық заманауи мемлекеттер өткен тарихи тәжірибе дәлелдеді. Оның көлемі қарапайым әділетсіз қарым-қатынастан бастап, тіпті мемлекеттік деңгейде де қорлау мен құқықтарды шектеуге дейін өзгереді.

Егер жекелеген мемлекеттер өз азаматтарының белгілі бір санаттарына қатысты кемсітушілік халықаралық құқық пен халықаралық ұйымдар тарапынан реттелсе, онда тұрмыстық деңгейдегі кемсітушілік әлі де күшті, тіпті дамыған демократиялық елдерде де оның көріністерін соңына дейін бақылау мүмкін емес. Сондықтан бұл жаңа күннің маңызы ерекше. 

Негізі, бастапқыда бұл күн АИТВ және ЖИТС-пен ауыратын адамдардың проблемаларына назар аудару үшін күнтізбенің атаулы күндеріне енгізілген болатын. АИТВ-ға байланысты қандай да бір кемсітушілікке жол бермеу туралы мемлекеттің кепілдіктері Конституцияда және Халық денсаулығы туралы кодексте және денсаулық сақтау жүйесінде заңнамалық деңгейде бекітілген. 

Елде ЮНЭЙДС 95-95-95 стратегиясы іске асырылуда, ол АИТВ-инфекциясына байланысты алдын алуды, тестілеуді, емдеуді және күтімді қамтамасыз етуге бағытталған. Бүгінгі таңда АИТВ-мен өмір сүретін адамдардың 81 пайызы өздерінің мәртебесін біледі, олардың 79 пайызы антиретровирустық терапияны (АРТ) қабылдайды, АИТВ-мен өмір сүретін адамдардың 86 пайызында вирустық жүктеме басылған.

Жыл сайын негізгі топтардың өкілдері (инъекциялық есірткіні қолданатын адамдар, секс-жұмыскерлер, ер адамдармен жыныстық қатынасқа түсетін ер адамдар) және жүкті әйелдер АИТВ-ға көбірек тестіленуде. АИТВ-мен ауыратын әйелдердің 98%-ы сау бала тууда. АРТ қол жетімді болуда, ол науқастарға диагноздан кейін бірден тағайындалады және тегін беріледі. ҚР Денсаулық сақтауды дамытудың 2020-2025 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасының нысаналы көрсеткіші кезінде АРТ-мен қамту – 71%, бүгінде ол 79%-ды құрайды. 

Бірақ егер қоғамда АИТВ-мен байланысты стигма мен кемсітушілік деңгейі жоғары болмаса, бұл нәтижелер әлдеқайда жоғары болуы мүмкін еді. Бүгінде кемсітушілікті түбегейлі жоюға баса назар аударылуда. Бұл АИТВ-инфекциясы эпидемиясының өсу қарқынын едәуір қысқартуға ықпал етер еді.

Кемсітушілікті жою күні қарсаңында ЮНЕСКО қолдауымен Mass Media Team мен ЮНЭЙДС-Қазақстан  дискординантты жұптың махаббат тарихы туралы қысқа метражды көркем фильмін түсірді (бір серіктес АИТВ – оң, екіншісі – АИТВ-теріс). Фильм жас фотограф Аян мен оның қызы Микидің қарым-қатынасы туралы, ол айналасындағылардың наным-сенімдеріне қайшы келетініне қарамастан отбасын құруды армандайды. Әрбір адам бақытқа лайық деген романтикалық трагикомедия, АИТВ  қалыпты өмір үшін кедергі емес, ал махаббат стереотиптердің күшіне қарағанда күштірек, ол фильмді YouTube ЮНЕСКО Алматы сайтында көруге болады.

Г. Шонабай, 

ЖИТС-тің алдын алу және оған қарсы күрес жөніндегі Алматы облыстық орталығының баспасөз хатшысы

 

Читайте новости без рекламы. Скачайте мобильное приложение informburo.kz для iOS или Android.

Поделиться:

 Если вы нашли ошибку в тексте, выделите ее мышью и нажмите Ctrl+Enter

Серіктестер жаңалықтары