Қасиетті Рамазан айы – бүкіл мұсылман қауымы үшін рухани кемелдену мен тән тазалығының мезгілі. Ораза ұстау – Аллаға деген құлшылықтың биік көрінісі, алайда оны денсаулыққа зиян келтірмей, толыққанды орындау маңызды. Әсіресе, ұзақ күндізгі Ораза кезінде шөлдің алдын алу көпшілікті мазалайтын мәселе. Адам ағзасының 60-70 пайызы судан тұратынын ескерсек, су балансын дұрыс сақтау тек жайлылық үшін емес, мидың когнитивті функцияларын, физикалық белсенділікті және жалпы денсаулықты сақтау үшін аса қажет.

Ғылым деректеріне сүйенсек, ағзаның 1-2% су жоғалтуының өзі зейін қою қабілетін төмендетіп, адам шаршап қалады. Осы орайда ҚМДБ Шариғат және пәтуа бөлімінің маманы Медет Құрмашұлы Ораза кезінде шөлді қалай жеңуге болатынын, қандай тағамдарды таңдау керектігін және сәресі мен ауыз ашардағы тамақтану әдебі туралы айтып берді. 

Сәресі: Суды "сақтау" стратегиясы

  • Күрделі көмірсулар: Сәресіде сұлы жармасы, қарақұмық немесе бүтін дәнді нан жеу шөлдің алдын алады. Күрделі көмірсулар ыдырағанда гликоген түзеді, ал 1 грамм гликоген өзімен бірге 3-4 грамм суды ұстап тұрады. Бұл ағзаның ішкі "су қоймасы" іспеттес;
  • Тұз – басты жау: Натрий хлориді жасуша сыртындағы сұйықтықтың қысымын арттырады. Нәтижесінде жасуша өз ішіндегі суды сыртқа шығаруға мәжбүр болады, бұл миға "шөлдеу" сигналын жібереді. Сәресіде тұздалған ет, шұжық және ірімшіктен бас тартқан пайдалы;
  • Ақуыздың рөлі: Жұмыртқа мен сүзбе секілді өнімдер ұзақ уақыт тоқ ұстайды, бірақ ақуызды қорыту үшін ағза көп су жұмсайтынын ұмытпаңыз. Сондықтан ақуызды көкөністермен теңестіру керек.

"Пайғамбарымыз (с.ғ.с.): "Сәресі ішіңдер, өйткені сәресіде береке бар" деген. Бұл береке тек рухани емес, физикалық тұрғыда да көрінеді. Сәресіні өткізіп алсақ, ағзамыз әлсірейді, ал бұл құлшылыққа кедергі келтіреді. Шариғатта өз-өзіңе зиян келтіруге тыйым салынған, сондықтан сәресіде ағзаға қуат беретін құнарлы ас пен суды дұрыс таңдау – сүннетке сай әрекет", – дейді Медет Құрмашұлы.

Ауыз ашар уақыт пен сәресі арасы: Су ішудің "алтын ережесі"

Ағза суды бірден емес, біртіндеп сіңіреді. 

  • Температуралық режим: Өте суық су ішу асқазан тамырларын тарылтады және шөлді қандырмайды. Бөлме температурасындағы немесе жылы су метаболизмді тез іске қосады;
  • Интервалмен ішу: Суды ауыз ашқаннан сәресіге дейін әр сағат сайын 200-250 мл мөлшерінде бөліп ішіңіз. Бұл бүйректің суды жасушаларға біртіндеп сіңіруіне мүмкіндік береді;
  • Электролиттер: Тек су ішу жеткіліксіз болуы мүмкін. Сумен бірге калий мен магнийге бай өнімдерді тұтыну жасуша ішіндегі сұйықтық теңгерімін сақтайды.

"Ауыз ашар сәтте асығыстық жасап, асқазанды бірден сумен толтырып тастау – денсаулыққа ауыр жүк. Пайғамбарымыз суды бір деммен емес, үш бөліп ішуді өсиет еткен. Бұл – медицинада да мақұлданған әдіс. Сабырмен, біртіндеп ішкен су шөлді жақсы қандырады әрі ағзаның жүйелі жұмыс істеуіне септігін тигізеді", – деді ҚМДБ өкілі. 

Оқи отырыңыз: Бүгін – дұғалар қабыл болатын түн. Мұсылмандар Бараат түнін қалай өткізгені жөн

Тұз бен кофеин: Жасырын шөлдеткіштер

Тұз жасуша сыртындағы қысымды арттырып, суды сыртқа айдайды. Ал кофеин зәр айдағыш қасиетіне байланысты ағзадағы сұйықтықты екі есе жылдам шығарып тастайды.

  • Кофеиннің диуретикалық әсері: Кофе мен қою шайдың құрамындағы кофеин бүйрек сүзіндісін жылдамдатып, зәр айдайтын әсер береді. Бір шыны аяқ кофе ішсеңіз, ағзаңыздан одан екі есе көп сұйықтық шығады. Сондықтан Рамазанда бұл сусындарды мейлінше азайту немесе артынан міндетті түрде екі стақан су ішу ұсынылады.

"Мұсылман адам өз денесіне Алланың аманаты ретінде қарауы тиіс. Ораза кезінде шөлді шақыратын, ағзаны тез шаршататын ащы, тым тұзды астардан тыйылу пайдалы. Сәресіде шөлдететін тағамдардан бас тарту – күндізгі құлшылықтың жеңіл өтуіне жасалған қамқорлық", – деді Медет Құрмашұлы. 

"Тірі" су көздері және табиғи жемістер

Қияр (96% су), қызанақ (94%) және қарбыз секілді өнімдерде су көп. Ол ағзаға баяу сіңеді және ұзақ сақталады.

  • Дене температурасын бақылау: Күн астында көп жүру тер арқылы суды ғана емес, маңызды минералдарды да ағзадан шығарады. Мүмкіндік болса, салқын жерде болу, мақта-матадан тігілген киім кию маңызды;
  • Спорт: Қарқынды жаттығуларды ауыз ашқаннан кейін 2-3 сағат өткен соң жасаған абзал.

"Алла Тағала бізге маусымына қарай түрлі жеміс-жидектерді нығмет етіп берді. Құрмамен ауыз ашудың мәні – оның құрамындағы калий мен табиғи қанттың ағзаны тез қалпына келтіруінде. Табиғи өнімдерді тұтыну – Жаратушының берген ризығын қадірлеу әрі денсаулықты сақтаудың ең төте жолы. Ораза – тек ішіп-жеуден тыйылу емес, ол – тәртіп пен тәрбие айы. Ағзаның су балансын дұрыс реттеу арқылы біз нәпсімізді де, денемізді де шынықтырамыз. Ғылыми кеңестерге құлақ асу – ақылдылық, ал оны құлшылықпен ұштастыру – имандылық. Оразаларыңыз қабыл, дұғаларыңыз мүстажаб болсын!" – деді маман.

Оқи отырыңыз: Қажылық жолдамасын сыйға беру қаншалықты дұрыс және бұл ретте нені ескеру керек

Электролиттер теңгерімі және сүт өнімдерінің күші

Ғылыми зерттеулер көрсеткендей, судың ағзада ұзақ сақталуы үшін тек сұйықтық емес, оның құрамындағы минералдар калий, магний, натрий маңызды рөл атқарады. Сүт өнімдері, әсіресе қатық пен айран, құрамындағы ақуыз бен электролиттердің арқасында қарапайым суға қарағанда шөлді 25-30 пайызға тиімдірек басады.

Калий мен магний жасуша ішіндегі қысымды реттеп, судың "буланып" кетпеуін қадағалайды. Олар құрмада, банан мен жаңғақтарда көп.
Сәресіде ішкен бір стақан айран немесе қатық ішек флорасын реттеп, шөлден туындайтын ауыздың құрғауын азайтады.

"Біздің бабаларымыз қатал ауа райында, ыстық далада жүрсе де, Оразаны ерекше төзімділікпен ұстаған. Оның сыры – ұлттық сусындарымызда жатыр. Қатық, айран, шұбат пен қымыз – бұл Алланың бізге берген шипасы мен қуаты. Сәресіде ішкен бір кесе айран адамды күні бойы шөлдетпей, бойына күш береді. Денсаулыққа пайдалы асты таңдау – дененің қақысын өтеу, демек, ол да бір сауапты іс", – деп кеңес берді Медет Құрмашұлы.