Ұлттық валюта не себепті нығаюда және долларды не істеу керек?

Қазақстан үшін негізгі қолдау факторы – Brent маркалы мұнай бағасы, ол барреліне $100-дан жоғары деңгейде сақталуда. Мұнай бағасының өсуі экспорттық түсімді арттырып, ұлттық валюта бағамына қатысты күтулерді күшейтеді. Бұл маңызды, өйткені қымбат мұнай экспорттық табысты көбейтіп, экономикадағы валютаның ұсынысын арттырады.

Алайда теңгенің қазіргі динамикасын тек мұнаймен түсіндіру мүмкін емес. Қақтығыстың алғашқы күндерінде, мұнай бағасы өскеніне қарамастан, доллар әлемде қорғаныс активі ретінде күрт күшейіп, бұл дамушы елдердің валюталарына, соның ішінде теңгеге де қысым жасады. 

Қазір жағдай өзгеше: доллардың күрт секіруі байқалмайды, ал нарықтың назары ФРЖ мен басқа да орталық банктердің шешімдеріне ауысты.

Үшінші фактор – ішкі нарықта валютаның ұсынысының артуы. Ұлттық банк наурыз айында Ұлттық қордан $400-500 млн көлемінде валюта сатуды күтуде. Бұл теңгенің позициясын нығайтады.

6 наурызда Ұлттық банк базалық мөлшерлемені 18% деңгейінде сақтау туралы шешім қабылдады. Бұл теңгелік құралдарға қызығушылықты қолдап, валюталық нарыққа қысымды төмендетеді. Қосымша қысқа мерзімді фактор – салық кезеңі: 10 сәуірге дейін компаниялар корпоративтік табыс салығын төлейді, бұл дәстүрлі түрде теңгеге сұранысты арттырады.

Қысқа мерзімде негізгі сценарий – теңгенің салыстырмалы тұрақтылығы. Алайда бұл сценарий сыртқы қақтығыстың жаңа ушығуы болмаса және мұнай бағасы жоғары деңгейде сақталған жағдайда ғана жүзеге асады.

Егер сыртқы жағдай нашарласа, нарық қайтадан долларға «қашу» фазасына өтуі мүмкін. Сонымен қатар маусымдық факторларды да ескеру қажет: жаз мезгіліне жақындаған сайын бюджеттік белсенділік артады, тұтынушылық сұраныс өседі және демалыс кезеңі басталады, бұл дәстүрлі түрде шетел валютасына сұранысты күшейтеді.

Теңгенің нығаюы валютаны шұғыл түрде сату қажет дегенді білдірмейді. Мұндай қозғалыстар көбінесе қысқа мерзімді сипатқа ие және сыртқы жағдайлар өзгерген жағдайда тез өзгеруі мүмкін.

Егер валюта нақты мақсаттарға – оқу, сапар, емделу немесе шетелде сатып алулар үшін қажет болса, оны сақтаған дұрыс. Ал егер жақын уақытта теңгеге қажеттілік туындаса, қаражат құрылымын қайта қарастыруға болады.

Қазіргі таңда ең бастысы – бағамның қысқа мерзімді қозғалысын болжауға тырыспай, шешімді өз мақсаттарыңыз бен жоспарлау көкжиегіне сүйене отырып қабылдау.

Автордың пікірі редакцияның ұстанымына сай келмеуі мүмкін.