1995 жылы 30 тамызда республикалық референдумда 98 баптан тұратын Қазақстан Конституциясы қабылданды. 1995 жылдан бері Ата заңға бес рет өзгеріс енгізілген. Іnformburo.kz Конституцияға енгізілген маңызды өзгерістерге шолу жасады.

Loading...

1998 жыл. Президенттің өкілеттілігін кеңейтетін өзгертулер 

1998 жылы 7 қазанда алғаш рет Конституцияға өзгерістер енгізілді. Негізгілеріне тоқталсақ, президент бес жыл емес, жеті жыл мерзімге сайланады деген өзгеріс енді. Ал президент болуға үміткерлер 40 жасқа толуы керек екені жазылып, 65 жастан аспау керек деген талап алынды.

Президент қызметiнен мерзiмiнен бұрын босаса не кетірілсе, қайтыс болса оның өкiлеттiгi қалған мерзiмге көшетін лауазымды тұлғаларға Парламент сенатының төрағасы мен премьер-министрмен бірге Парламент мәжiлiсiнiң төрағасы қосылды. 

"Парламенттiң өкiлеттiк мерзiмi – төрт жыл" деген сөздер алынып тасталды. Парламенттің өкілеттігі оның бірінші сессиясы ашылған сәттен басталып, жаңадан сайланған Парламенттің бірінші сессиясы жұмысқа кіріскен кезден аяқталады.

Бұрынғы редакцияда мәжілістің 67 депутаттан тұратыны жазылса, жаңа редакцияда 77 депутатқа артты. 

Парламент депутаттардың бестен төртінің көпшілік дауысымен Конституцияға өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу туралы заң қабылдауға хақылы.

Өзгерген баптардың толық тізімі

2007 жыл. Тұңғыш Президент шектеусіз сайлана береді

2007 жылы да Конституцияға бірқатар өзгерістер енгізілді. Қазақстанның елордасы Астана қаласы деп түзетілді. 

Өлім жазасы адамдардың қаза болуымен байланысты террористік қылмыстар жасағаны үшін, сондай-ақ соғыс уақытында ерекше ауыр қылмыстар жасағаны үшін ең ауыр жаза ретінде заңмен белгіленді.

Президент енді жеті жыл емес, бес жыл мерзімге сайланатын болды. Сондай-ақ, мемлекет басшысы Қазақстанда кемiнде 15 жыл емес, соңғы 15 жыл бойы тұруы керектігі айқындалды. 

Бiр адам қатарынан екi реттен артық президент болып сайлана алмайды. Бірақ, жаңа редакцияда бұл шектеу ҚР Тұңғыш Президентіне қолданылмайтыны жазылды.

Республика Президентi өз өкiлеттiгiн жүзеге асыру кезеңiнде саяси партиядағы қызметiн тоқтата тұрады деген тармақ алынып тасталды. 

Жаңа редакцияда президент сыртқы істер, қорғаныс, ішкі істер, әділет министрлерін қызметке тағайындайтыны, премьер-министрдің актілерінің күшін жояды не қолданылуын толық немесе ішінара тоқтата тұрады. 

Өзгерген баптардың толық тізімі

2011 жыл. Президент кезектен тыс сайлауды тағайындайды

Президент сайлауына қатысты 41-бап "Президенттің кезектен тыс сайлауы президент шешімімен тағайындалады және конституциялық заңда белгіленген тәртіп пен мерзімде өткізіледі" деген тармақпен толықтырылды.

2017 жыл. Назарбаев – тәуелсіз Қазақстанның негізін салушы

2017 жылы Конституцияға енгізілген өзгерістердің маңыздылары деп келесілерді атауға болады: 

Азаматтықтан айыруға террористік қылмыстар жасағаны, сондай-ақ Қазақстан Республикасының өмірлік маңызы бар мүдделеріне өзге де ауыр зиян келтіргені үшін соттың шешімімен ғана жол беріледі. 

Президент мемлекеттік бағдарламаларды, премьер-министрдің ұсынуымен бюджет есебiнен ұсталатын барлық органдардың қызметкерлерiне арналған қаржыландыру мен еңбекақы төлеудiң бiрыңғай жүйесiн бекiтедi деген тармақшалар мен "Президент Республикалық ұланды жасақтайды" деген сөйлем алынып тасталды. 

Үкімет өзінің қызметінде президент қана емес, парламент алдында да жауапты. Сәйкесінше, Үкiмет қызметi туралы президентке ғана емес, парламентке де баяндап отырады.

Конституциялық кеңес парламент қабылдаған заңдардың Конституциясына сәйкестiгiн президент қол қойғанға дейiн қарайды.

Өзгерген баптардың толық тізімі

2019 жыл. Астана аты Нұр-Сұлтан болып өзгерді

2019 жылы 19 наурызда Нұрсұлтан Назарбаев мерзімінен бұрын президенттік өкілеттігін тоқтататынын мәлімдеді. 20 наурызда ҚР Парламенті Сенатының төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан халқына ант беріп, уақытша президент болды. Сол күні ол ел астанасына Нұрсұлтан Назарбаевтың есімін беруді ұсынды. Парламент жедел түрде Астана атауын Нұр-Сұлтан деп өзгерту туралы заң жобасын қабылдады.

Осылайша ҚР Конституциясының 2-бабы 3-тармағы мынадай редакцияда жазылды: Республиканың әкімшілік-аумақтық құрылысы, оның астанасының мәртебесі заңмен белгіленеді. Қазақстанның астанасы Нұр-Сұлтан қаласы болып табылады.